(Hegel'in felsefesinin en ünlü ve tartışmalı özeti). Rasyonalizmin doruk noktasını ifade eder. Evrendeki düzen, tarihsel süreçler veya doğa yasaları (gerçek olan her şey) aslında arkasında kusursuz bir zekanın, neden-sonuç ilişkisinin (mantığın) ürünüdür. Aklın (mantıki olanın) kavrayabildiği her düşünce ise eninde sonunda fiziksel evrende veya tarihte ete kemiğe bürünür (gerçekleşir).