(Ahmet Hamdi Tanpınar tarzı bir Doğu/Şark eleştirisidir). Doğu toplumlarının zihinsel tembelliğini ve gerçeklikle olan sorununu anlatır. Şark toplumları iki hastalıklı uca savrulur: Ya yüzyıllar öncesinin kurallarına, o sıkıcı dogmalarına boyun eğip hiç sorgulamadan o çamurun (alışılmışa gömülü) içinde yaşarlar; ya da o acı gerçeklikle yüzleşip savaşmak yerine, kahvehanelerde, nargile dumanlarında veya sahte kahramanlık masallarında (hayale kaçarak) uyumayı tercih ederler. Rasyonel üretimin olmamasının sosyolojik teşhisidir.