Bu sitemkâr ve aydınlanmacı söz, az gelişmiş veya gelişmekte olan toplumların (özellikle Türkiye veya Doğu toplumlarının) aydınlarının hissettiği tarihi gecikmişlik hüznünü yansıtıyor. Sanayi Devrimi, Rönesans veya teknolojik sıçramalar gibi büyük tarihsel dönüşüm trenleri hızla geçerken, buna seyirci kalmış veya uyum sağlayamamış milletler, modern çağda sürekli bir yetişme telaşı ve eksiklik hissi yaşarlar. Yazar, bireyin kişisel yetenekleri ne kadar üstün olursa olsun, bu tarihsel gecikmenin faturasını sırtında bir yük olarak taşımak zorunda olduğunu, "kaçırılan o trenin" hüznünün tüm nesillerin bilinçaltına işlediğini acı bir gerçeklikle dile getiriyor.