(Geçmişe duyulan nostaljinin, melankolinin ve zihinsel savunma mekanizmasının edebi bir itirafıdır). Yazar, şimdiki anın (gerçekliğin) ne kadar acı, yalnız veya umutsuz olduğunu kabul eder. Ancak onun hayatta kalma stratejisi (sanatı); o eski, bitmiş, tükenmiş güzel anılara kaçabilme, o anıları zihninde sanki bugün yaşanıyormuş gibi taze tutabilme ve o geçmişin sıcaklığıyla kendini teselli (yâd etme) edebilme yeteneğidir. Geçmişi güzel hatırlamak, bugünün acısına karşı üretilmiş bir uyuşturucudur.