Anadolu'nun aydınlanma sürecini, Köy Enstitüleri felsefesini ve aklın (bilimin) dogmalara üstünlüğünü savunan ilerici/Kemalist (muhtemelen Hasan Âli Yücel veya İsmail Hakkı Tonguç gibi bir aydına ait) bir tespittir. Yazar, toplumun kurtuluşunun devasa gösterişli ibadethaneler (camiler) inşa etmekle değil, cehaletin en yoğun olduğu ücra köylere bilimin, okumanın ve öğretmenin (ufak tefek okulların) girmesiyle mümkün olacağını söyler. Gerçek "hayrın" (ibadetin) şekilcilikte değil, yoksul çocukların zihnini aydınlatmakta olduğunu cesurca ve çok net bir şekilde dile getirir.