Kimisi vardır, başka birine bir iyilik yaparken karşılığında alacağı şeyi de hesaplama eğilimindedir. Kimisi vardır, böyle bir eğilime sahip olmamakla birlikte içten içe iyilik yaptığı kişinin kendisine borçlu olduğunu düşünür ve ne yaptığının farkındadır. Kimisi vardır, yaptığı iyiliğin farkında değildir, aksine üzüm veren bir asma gibidir, olgunlaşan meyvesini vermekten başka bir isteği yoktur. Binlerce yıl yaşayacakmışsın gibi davran. Hâlâ yaşıyorken, yaşabiliyorken iyi biri ol.
Bu söz, Stoacı felsefenin öncüsü Marcus Aurelius'un insan doğası ve ahlaki olgunluk üzerine yaptığı zamansız bir sorgulamadır. Alıntı, iyilik yapma eylemini üç farklı psikolojik aşamada ele alır: Çıkar hesabı yapan pragmatik zihin, gizli bir minnet beklentisi taşıyan ego ve meyve veren bir asma gibi iyiliği kendi doğasının doğal bir parçası olarak gören saf erdem. Aurelius, gerçek iyiliğin hiçbir dışsal ödül ya da içsel takdir beklemeden, tıpkı doğanın kendi işleyişi gibi zahmetsizce ve kendiliğinden akması gerektiğini savunur.
Metnin ikinci kısmındaki ölüm vurgusu ise bu felsefi derinliği tamamlar. Zamanın sınırlılığı karşısında insanın sonsuzmuş gibi kibirle yaşamayı bırakıp, elindeki yegane anı erdemli olmaya adaması istenir. Yaşamın geçiciliği bir tehdit değil, aksine insanı hemen şimdi iyi ve adil bir birey olmaya çağıran varoluşsal bir uyanış vesilesidir.
Hemen şimdi kitaplar konulu bilgi yarışmasına katılın!
Bilgi Yarışmasına Git
